(ÖZEL HABER) - Türkiye genelinde ağustos ayında kira sözleşmesi yenilenecek ev ve iş yerlerinde uygulanacak kira artışında yeni oran ortaya çıktı. Temmuz ayı enflasyon verilerinin açıklanmasıyla birlikte ev sahipleri ve kiracıların gözünü çevirdiği 12 aylık TÜFE ortalaması yüzde 31,90 oldu. Temmuz ayında kira sözleşmesini yenileyenler için bu oran yüzde 32,03'tü. Haziran ayında ise yüzde 32,24 olarak uygulanmıştı. Böylece kira artışında esas alınan 12 aylık ortalama son aylarda kademeli olarak aşağı yönlü hareket etti. TÜİK'in Haziran verilerinde 12 aylık ortalama yüzde 32,03 olarak açıklanmıştı.
Ağustosta 20 Bin TL Kira Ne Kadar Olacak?
Ağustos ayında en çok merak edilen konu mevcut kiranın yeni oranla kaç liraya çıkacağı. Yüzde 31,90'lık oran üzerinden hesaplandığında 10 bin TL kira 13 bin 190 TL'ye, 15 bin TL kira 19 bin 785 TL'ye, 20 bin TL kira 26 bin 380 TL'ye yükseliyor. Mevcut kirası 25 bin TL olan bir konutta yüzde 31,90'lık artışın tamamının uygulanması durumunda 7 bin 975 TL zam ortaya çıkıyor ve yeni kira 32 bin 975 TL oluyor. 30 bin TL kira ödeyen bir kiracı için artış 9 bin 570 TL, yeni kira ise 39 bin 570 TL olarak hesaplanıyor. Daha yüksek kiralarda rakam daha da büyüyor. 40 bin TL'lik mevcut kiraya yüzde 31,90 artış uygulanması halinde yeni kira 52 bin 760 TL'ye, 50 bin TL'lik kira ise 65 bin 950 TL'ye ulaşıyor.
İşte Ağustos Ayı Kira Zam Hesabı
Mevcut kira %31,90 artış Yeni kira
10.000 TL 3.190 TL 13.190 TL
12.000 TL 3.828 TL 15.828 TL
15.000 TL 4.785 TL 19.785 TL
20.000 TL 6.380 TL 26.380 TL
25.000 TL 7.975 TL 32.975 TL
30.000 TL 9.570 TL 39.570 TL
35.000 TL 11.165 TL 46.165 TL
40.000 TL 12.760 TL 52.760 TL
50.000 TL 15.950 TL 65.950 TL
Yıllık Enflasyonla Kira Artış Oranını Karıştırmayın
Kiracıların dikkat etmesi gereken en önemli ayrıntılardan biri de burada ortaya çıkıyor. Temmuz ayında açıklanan yıllık enflasyon yüzde 31,75 olurken, aylık enflasyon yüzde 1,78 olarak gerçekleşti. Ancak ağustos ayındaki kira artışında doğrudan yüzde 31,75'lik yıllık enflasyon kullanılmıyor. Esas alınan gösterge TÜFE'nin 12 aylık ortalaması ve bu oran ağustos için yüzde 31,90. Bu ayrım önemli. Nitekim haziran ayı enflasyonu yıllık yüzde 32,11 olmasına rağmen, temmuzda kira artışında kullanılan 12 aylık ortalama yüzde 32,03 olarak gerçekleşmişti.
Yüzde 25'lik Kira Sınırı Artık Uygulanmıyor
Bir dönem konut kiralarında uygulanan yüzde 25'lik geçici artış sınırlaması da artık yürürlükte değil. Bu nedenle eski uygulamadan hareketle ağustos ayında kiranın yalnızca yüzde 25 artırılabileceğini düşünmemek gerekiyor. Kira artışında yeniden Türk Borçlar Kanunu'nun 344. maddesindeki TÜFE esaslı sistem uygulanıyor. Konut ve çatılı iş yeri kiralarında tarafların yenilenen kira dönemleri için belirledikleri artış oranı, bir önceki kira yılında TÜFE'nin 12 aylık ortalamalara göre değişim oranını geçemiyor. Burada başka bir ayrıntı daha bulunuyor. Sözleşmede daha düşük bir artış oranı kararlaştırılmışsa somut sözleşmenin hükümleri ayrıca önem taşıyor. Bu nedenle yüzde 31,90'ı her kiraya otomatik olarak uygulanması gereken sabit zam olarak görmek yerine, kanundaki artış sınırı ve sözleşmedeki hüküm birlikte değerlendirilmeli.
Her Kiracı Ağustosta Zamlı Kira Ödemeyecek
Ağustos oranının açıklanması, Türkiye'deki bütün kiraların bu ay artırılacağı anlamına da gelmiyor. Kira artışı, sözleşmenin yenilendiği dönemde gündeme geliyor. Örneğin kira sözleşmesi ağustos ayında yenilenen bir kiracı açısından ağustos döneminin oranı önem taşırken, sözleşmesi kasım ayında yenilenecek kiracının bugünden yüzde 31,90 üzerinden zam yapması gerekmiyor. Kasım ayında sözleşmesi yenilenecek kiracı açısından o dönemde geçerli olacak 12 aylık TÜFE ortalaması dikkate alınacak.
Ev Sahibi Yüzde 31,90'ın Üzerinde Zam İsterse Ne Olacak?
Bu konu da kiracıların en fazla merak ettiği başlıklardan biri. Genel kural bakımından kira sözleşmesinin normal yıllık yenilenmesinde kanundaki TÜFE sınırı önem taşıyor. Ancak beş yılı aşan kira ilişkilerinde durum farklılaşabiliyor. Beş yıldan uzun süreli veya beş yıldan sonra yenilenen kira sözleşmelerinde hakim tarafından emsal kira bedelleri, kiralananın durumu ve TÜFE değişimi dikkate alınarak kira bedelinin belirlenebilmesine ilişkin ayrı hükümler bulunuyor. Bu nedenle uzun yıllardır aynı evde oturan kiracının durumu ile ikinci yılına giren bir kiracının durumu her zaman aynı değil.
Ağustos ayında sözleşmesini yenileyecek ev sahibi ve kiracıların yapması gereken ilk şey ise oldukça basit: Mevcut kira bedelini ve sözleşmedeki artış hükmünü kontrol etmek, ardından yüzde 31,90'lık sınırı dikkate alarak hesabı yapmak. Örneğin bugün 20 bin TL kira ödeyen bir vatandaş için yüzde 31,90'ın tamamının uygulanması halinde fark 6 bin 380 TL, yeni aylık kira ise 26 bin 380 TL oluyor. Bir yıllık toplam ödeme açısından bakıldığında ise eski kirayla 240 bin TL olan yıllık ödeme, aynı hesapla 316 bin 560 TL'ye çıkıyor. Bu nedenle ağustos ayındaki kira yenilemesi, hem kiracının aylık bütçesinde hem de ev sahibinin yıllık kira gelirinde önemli bir değişiklik anlamına geliyor.