Türkiye ile Suriye arasında madencilik alanında yeni bir iş birliği süreci başladı. MTA ve MTA International Mining ile Suriye Jeoloji ve Maden Kaynakları Genel Müdürlüğü arasında “Fosfat Alanında Mutabakat Zaptı” imzalandı. Planlanan çalışma; fosfat sahalarının geliştirilmesinden sanayi tesislerinin kurulmasına, üretilen fosfatın limana taşınacağı demiryolu altyapısına kadar uzanıyor. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığına bağlı Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü (MTA) ve MTA International Mining (MTAIC) ile Suriye Jeoloji ve Maden Kaynakları Genel Müdürlüğü arasında imzalanan mutabakat, iki ülke arasındaki madencilik iş birliğinin çerçevesini oluşturacak.
Fosfat Sahalarından Limana Kadar Uzanan Proje
Mutabakatın en dikkat çeken bölümü fosfatın yalnızca çıkarılmasını değil, işlenmesi ve taşınmasını da kapsayan bir model üzerinde çalışılması oldu. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, çerçeve anlaşmasının ilerleyen dönemde ticari anlaşmaya dönüştürülmesi için çalışılacağını açıkladı. Planlanan proje kapsamında Suriye'deki fosfat sahalarının geliştirilmesi ve üretime alınmasının ardından endüstriyel tesislerin kurulması öngörülüyor. Üretilen fosfatın limana ulaştırılması için demiryolu altyapısının da projenin kapsamına alınması planlanıyor.
Fosforik Asit ve Gübre Üretimi de Masada
İki ülke arasındaki çalışma yalnızca ham fosfat kayasının çıkarılmasına yönelik olmayacak. Mutabakat kapsamında ilk aşamada fosfat kayası üretimi ve uzun dönemli alım-satım mekanizmalarının oluşturulması, sonraki aşamalarda ise fosforik asit, gübre ve diğer fosfat bazlı ürünlerin üretilebileceği entegre sanayi yatırımlarının geliştirilmesi öngörülüyor. Fosfatın yanı sıra metalik madenler, endüstriyel hammaddeler, stratejik ve kritik mineraller konusunda da ortak projeler üzerinde çalışılacak. Jeolojik araştırma, maden arama ve geliştirme, ruhsat edinimi, veri paylaşımı ve eğitim faaliyetleri de mutabakatın kapsadığı alanlar arasında bulunuyor.
Petrol ve Doğal Gaz Araması da Gündemde
Şam'daki temasların bir diğer başlığını petrol ve doğal gaz oluşturdu. Bayraktar, Türkiye Petrolleri başta olmak üzere Türk şirketlerinin Suriye'de hem kara hem de deniz alanlarında yapılabilecek çalışmalara hazır olduğunu açıkladı. Planlamaya göre ilk aşamada sismik araştırmalar yapılabilecek, elde edilecek verilerin ardından uygun sahalarda sondaj çalışmalarına geçilebilecek. Türkiye'nin Somali ve Libya'daki yurt dışı arama faaliyetlerinin ardından Suriye'nin de yeni çalışma alanlarından biri olabileceği belirtildi.
Birecik-Halep Elektrik Hattında Sayılı Günler
Türkiye ile Suriye arasındaki enerji trafiğinde elektrik bağlantısının kapasitesi de artırılıyor. Bayraktar, önümüzdeki haftalarda Birecik-Halep elektrik iletim hattının devreye alınacağını bildirdi. Yeni hatla birlikte Türkiye'den Suriye'ye elektrik iletim kapasitesinin yaklaşık üç katına çıkarılarak 800-900 megavat seviyesine ulaşması öngörülüyor. Yeni kapasitenin Suriye'nin elektrik ihtiyacının bir bölümünün karşılanmasında kullanılacağı belirtildi.
Türk Şirketlerine Altyapı Projeleri İçin Çağrı
Suriye'de yürütülecek çalışmaların bir bölümünde özel sektörün de yer alması planlanıyor. Enerji nakil hatları, boru hatları, depolama tesisleri ve tankların yapımında Türk şirketlerinin projelere katılımının artırılması üzerinde duruluyor. Fosfat projelerinde ise Türk kamu kuruluşları ve özel sektör şirketleri ile Suriye kamu kuruluşları arasında ortak girişim, kamu-özel iş birliği ve farklı yatırım modellerinin geliştirilmesi öngörülüyor.
Anlaşma İlk Adım Niteliğinde
Şam'da atılan imza doğrudan nihai yatırım veya ticari sözleşme anlamına gelmiyor. İmzalanan belge, planlanan iş birliğinin çerçevesini oluşturan bir mutabakat zaptı niteliğinde. Ticari anlaşmalar ve projelerin uygulama ayrıntılarının sonraki aşamalarda belirlenmesi gerekiyor. Bayraktar, Şam ziyareti sırasında Suriye Enerji Bakanı Muhammed El-Beşir ile yaptığı görüşmenin yanı sıra Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara tarafından da kabul edildi. Görüşmelerde elektrik, madencilik, fosfat, petrol ve doğal gaz, deniz sondajı, enerji nakil hatları ve taşımacılık başlıkları ele alındı. (Kaynak: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı)
