(ÖZEL HABER) - Açıklanan veriler; kentte hanehalkı büyüklüğünün küçüldüğünü, yalnız yaşayan birey sayısının arttığını, çocuklu hane oranının düştüğünü ve yaşlı nüfusun aile yapısı içindeki ağırlığının giderek arttığını gösterdi. TÜİK verilerine göre Uşak’ta 2008 yılında ortalama 3,50 kişi olan hanehalkı büyüklüğü, 2025 yılında 2,75’e kadar geriledi. Böylece kentte son 17 yılda aynı evde yaşayan kişi sayısında dikkat çekici bir düşüş yaşandı.
Yıllara göre değişim incelendiğinde, 2008’de 3,50, 2012’de 3,24, 2016’da 3,10, 2020’de 2,94, 2023’te 2,81, 2025’te ise 2,75 kişilik ortalama ortaya çıktı. Türkiye ortalaması 3,08 olarak açıklanırken, Uşak’ın bu ortalamanın altında kalması dikkat çekti. Uzmanlar, küçük şehirlerde bile geleneksel kalabalık aile yapısının çözülmeye başladığını belirtiyor.
2025 yılı verilerine göre Uşak’ta toplam 130 bin 797 hane bulunuyor. Bunların 28 bin 993’ünü tek kişilik haneler oluşturuyor. Başka bir ifadeyle kentte yaklaşık her 5 evden birinde yalnız yaşayan birey bulunuyor. Kentte en yaygın yaşam modeli ise çekirdek aileler oldu. Uşak’ta, 82 bin 396 çekirdek aile,
16 bin 432 geniş aile tipi hane, 2 bin 976 çekirdek aile bulunmayan çok kişili hane yer aldı. Uzmanlara göre ekonomik koşullar, bireysel yaşam tercihlerinin artması, genç nüfusun büyükşehirlere göçü ve evlilik yaşındaki yükseliş bu değişimde etkili oluyor.
Çocuksuz Çiftler ve Tek Ebeveynli Aileler Dikkat Çekti
TÜİK’in çekirdek aile verileri, Uşak’taki aile yapısındaki dönüşümün başka bir yönünü daha ortaya koydu. Kentte, 26 bin 143 hanede sadece eşler yaşıyor, 42 bin 849 hanede anne-baba ve çocuklardan oluşan klasik çekirdek aile bulunuyor, 13 bin 404 hanede ise tek ebeveyn ve çocuklar birlikte yaşıyor. Tek ebeveynli ailelerin büyük bölümünü annelerin çocuklarıyla yaşadığı haneler oluşturdu. Verilere göre, 10 bin 83 anne ve çocuklardan oluşan aile, 3 bin 321 baba ve çocuklardan oluşan aile bulunuyor. Uzmanlar, boşanma oranlarındaki artış, ekonomik baskılar ve geç evliliklerin aile yapısını doğrudan etkilediğini değerlendiriyor.
Çocuklu Hane Oranı Düştü
Uşak’ta çocuk bulunan hane oranı da Türkiye ortalamasının altında kaldı. Verilere göre kentteki hanelerin yüzde 64,4’ünde 0-17 yaş grubunda çocuk bulunmazken, çocuk bulunan hane oranı yüzde 35,6 olarak açıklandı. Türkiye genelinde çocuk bulunan hane oranı yüzde 41,9 seviyesinde bulunuyor. Kentte çocuklu ailelerin dağılımı incelendiğinde, yüzde 18,5’inde 1 çocuk, yüzde 12,9’unda 2 çocuk,
yüzde 3,4’ünde 3 çocuk bulunduğu görüldü. 4 çocuklu haneler yüzde 0,6, 5 ve üzeri çocuk bulunan haneler ise yalnızca yüzde 0,2 seviyesinde kaldı. Uzmanlara göre yaşam maliyetleri, eğitim giderleri, kariyer planlamaları ve doğurganlık hızındaki düşüş ailelerin daha az çocuk sahibi olmasına neden oluyor.
Yaşlı Nüfusun Etkisi Artıyor
TÜİK verileri, Uşak’ta yaşlı nüfusun aile yapısındaki etkisinin de giderek arttığını ortaya koydu. Kentte en az bir 65 yaş ve üzeri bireyin yaşadığı hane sayısı 40 bin 331’e ulaştı. Bu rakam, yaklaşık her 3 haneden birinde yaşlı birey bulunduğunu gösterdi. Yaşlı bireylerin bulunduğu hanelerin dağılımı ise 19 bin 300 çekirdek aile tipi hane, 11 bin 763 tek kişilik yaşlı hane, 8 bin 423 geniş aile tipi hane, 845 çok kişili çekirdek aile bulunmayan hane olarak verilere yansıdı. Özellikle yalnız yaşayan yaşlı nüfusun büyüklüğü dikkat çekti. Verilere göre Uşak’taki tek kişilik hanelerin yüzde 40,6’sını yaşlı bireyler oluşturuyor.
Yalnız Yaşayan Yaşlıların Büyük Bölümü Kadın
TÜİK’in cinsiyete göre açıkladığı veriler, yalnız yaşayan yaşlı kadın oranının erkeklerden çok daha yüksek olduğunu gösterdi. Uşak’ta tek kişilik yaşlı hanelerin, yüzde 73,2’sini kadınlar, yüzde 26,8’ini erkekler oluşturuyor. Uzmanlar, kadınların daha uzun yaşam süresine sahip olması nedeniyle ileri yaşlarda yalnız yaşama oranının yükseldiğini ifade ediyor.
Yaşlıların Çocukları Genellikle Aynı İlçede
Uşak’ta yalnız yaşayan yaşlı bireylerin önemli bölümünün çocuklarının yine aynı şehirde yaşadığı görüldü. Verilere göre, yüzde 26’sının çocukları aynı ilçede, yüzde 16,9’unun aynı cadde veya sokakta,
yüzde 15,9’unun aynı mahallede, yüzde 11,2’sinin aynı binada yaşıyor. Yalnız yaşayan yaşlıların yüzde 11,9’unun çocukları farklı illerde, yüzde 5’inin çocukları ise yurtdışında bulunuyor. Bu durum geleneksel aile bağlarının tamamen kopmadığını ancak bireysel yaşam modelinin güçlendiğini gösterdi.
Akraba Evliliği Oranı Türkiye Ortalamasının Altında
TÜİK’in evlilik verilerine göre Uşak’ta toplam 195 bin 907 evli birey bulunurken, akraba evliliği yapan birey sayısı 12 bin 669 olarak kaydedildi. Böylece kentte akraba evliliği oranı yüzde 6,5 oldu. Öte yandan 2025 yılında gerçekleşen 2 bin 443 evliliğin yalnızca 22’sinin akraba evliliği olduğu açıklandı. Bu da yıllık akraba evliliği oranının yüzde 0,9 seviyesinde kaldığını gösterdi. Türkiye ortalaması yüzde 3 olarak açıklanırken, Uşak’ın bu oranın oldukça altında kalması dikkat çekti. Eğitim seviyesinin yükselmesi, şehirleşme ve toplumsal farkındalık çalışmaları akraba evliliklerindeki düşüşte etkili oldu.
Uşak’ın Sosyal Yapısı Dönüşüyor
TÜİK’in “Milli Aile Haftası” kapsamında yayımladığı veriler, Uşak’ta aile yapısının giderek daha küçük, bireysel ve yaşlı ağırlıklı bir yapıya dönüştüğünü ortaya koydu. Genç nüfusun göçü, doğurganlık hızındaki düşüş, yalnız yaşayan bireylerin artışı, küçük konutlara yönelim, yaşlı nüfusun büyümesi gibi başlıkların önümüzdeki yıllarda Uşak’ın sosyal yaşamını, konut piyasasını, sağlık hizmetlerini ve belediyecilik politikalarını doğrudan etkileyebileceğine dikkat çekiyor.