(ÖZEL HABER) - Uşaklı araştırmacı ve belgeselci Alp Arslan Dur, Banaz’ın Büyükoturak Köyü’nde 1293 (1876) tarihli bir kerpiç evi kayıt altına aldı. “Kerpiçteki İlk Nefes” başlıklı araştırmasını www.usakhabergazetesi.com.tr ile paylaşan Dur, yapının yalnızca mimari bir örnek değil, Anadolu’nun yaşayan hafızası olduğunu vurguladı. Dur, karşılaştığı manzarayı şu sözlerle anlattı:
“Anadolu’nun belleği bazen bir arşivde değil, bir köyün çıkmaz sokağındaki kerpiç duvarda saklıdır. Bu ev, Hacı İsmail ismiyle tarihlendirilen ve 150 yılın rüzgarını yutmuş somut bir hafıza kaydıdır. Kitabesindeki ‘Maşallah, Barek Allah’ duası hala varlık iddiasını sürdürüyor.”
Taşın ve Ahşabın Şahitliği
Belgesel çalışmasında evin iç detaylarına da dikkat çeken Dur, ardıç kirişlerin bir buçuk asrın yükünü taşıdığına işaret ederek, “Yer yer bel vermişler ama yıkılmamışlar. Bu bile başlı başına bir direniş hikayesidir” dedi.
Duvarda asılı elek ve kalburların geçmişteki üretim kültürünü yansıttığını ifade eden Dur, ortada tek başına duran ahşap sandalyeyi ise “Bu evden çekilen yaşamın heykeli” olarak tanımladı. “Oymalı kapılar ve raflar, imkânsızlık içinde estetiğin nasıl yaşatıldığını gösteriyor” diyen Dur, kapıların kilit tutmayışını da şöyle yorumladı:
“Bu bir güvenlik zafiyeti değil, bir toplumsal güven manifestosudur. İçeri girmek için bir ‘merhaba’nın yettiği devrin sessiz çığlığıdır.”
Bir Medeniyet Tasavvurunun Son Demleri
Uşaklı araştırmacı ve belgeselci Alp Arslan Dur, Büyükoturak’taki bu yapının yalnızca dökülen sıvalardan ibaret olmadığını belirterek, “İnsan gittiğinde mekân yetim kalıyor. Bu evin her köşesinde bunu hissediyorsunuz. Ancak Hacı İsmail’in mirası, ruhunu köyün toprağına mühürlemiş vaziyette” ifadelerini kullandı. Dur, sözlerini şu cümleyle tamamladı:
“Belgeledim ki; bu ev yıkılsa da taşıdığı mana Büyükoturak’ın havasında asılı kalacaktır. Biz bugün kilitler ardında kendimizi korumaya çalışırken, bu kapılar bize kaybettiğimiz samimiyeti hatırlatıyor.”
Büyükoturak Köyü’ndeki 1876 tarihli kerpiç ev, Anadolu’nun unutulmaya yüz tutmuş mimari ve kültürel mirasının sessiz ama güçlü bir tanığı olarak ayakta durmaya devam ediyor.
(Fotoğraf:Alp Arslan Dur)
