Dil ve Konuşma Terapisti Aybike Öksüz, ebeveyn-çocuk etkileşiminin dil gelişimindeki belirleyici rolüne dikkat çekerek özellikle erken çocukluk dönemindeki iletişim davranışlarının yakından takip edilmesi gerektiğini söyledi. Öksüz, çocukların yalnızca konuşmayı değil, sosyal iletişimi de öğrenme sürecinde olduğunu belirterek erken farkındalığın büyük önem taşıdığını ifade etti.
“Dil Gelişimi Sadece Konuşmak Değildir”
Dil ve Konuşma Terapisti Aybike Öksüz’e göre çocukların dili etkili kullanabilmesi yalnızca sözcük öğrenmesiyle sınırlı değil. “Pragmatik dil becerileri” olarak tanımlanan sosyal iletişim alanı; sohbet başlatma, karşılıklı konuşmayı sürdürme, sıra alma, jest ve mimik kullanımı gibi becerileri de kapsıyor. Öksüz, özellikle erken çocukluk döneminde çocukların önce sosyal iletişim kurmayı öğrendiğini, ardından sözcük gelişiminin şekillendiğini belirterek göz teması, işaret etme ve ortak dikkat gibi davranışların önemli iletişim göstergeleri olduğunu vurguladı.
Kapadokya Üniversitesi’nde yapılan yüksek lisans araştırmasına değinen Öksüz, 24–48 ay aralığındaki çocuklarda yapılan çalışmalarda gelişimsel dil bozukluğu riski taşıyan çocukların pragmatik dil becerilerinin daha sınırlı olduğunun görüldüğünü söyledi. Araştırmada ebeveyn etkileşimi arttıkça çocukların sosyal iletişim becerilerinin de güçlendiğinin ortaya konduğunu ifade etti.
Günlük İletişim Büyük Fark Oluşturuyor
Aybike Öksüz, çocukların dil gelişimini desteklemek için ebeveynlerin günlük yaşam içerisindeki iletişim fırsatlarını değerlendirmesi gerektiğini belirtti. Yemek hazırlarken konuşmanın, oyun sırasında sıra alma etkinlikleri yapmanın, çocuğun işaret ettiği nesneleri sözcüklerle ifade etmenin ve ekran süresini azaltarak yüz yüze iletişimi artırmanın önemli katkı sağladığını kaydeden Öksüz, özellikle çocukların iletişim girişimlerine açıklayıcı geri dönüşler verilmesinin sosyal iletişimi güçlendirdiğini söyledi.
Hangi Durumlarda Destek Alınmalı?
Dil ve Konuşma Terapisti Aybike Öksüz, bazı belirtilerin erken değerlendirme açısından dikkatle takip edilmesi gerektiğini belirterek şu durumlarda uzman desteğinin faydalı olabileceğini ifade etti:
2 yaş civarında çok az sözcük kullanılması
İsteklerin çoğunlukla ağlayarak ifade edilmesi
Göz temasının sınırlı olması
İsme tepki verilmemesi
Jest, mimik ve sıra alma becerilerinde belirgin güçlük yaşanması
Sohbet başlatma veya iletişimi sürdürmede zorlanılması
Erken Müdahale Çocuğun Geleceğini Etkileyebiliyor
Uzmanlara göre dil gelişimindeki güçlükler yalnızca konuşmayı değil; sosyal ilişkileri, oyun becerilerini, okul sürecini ve özgüveni de etkileyebiliyor. Aybike Öksüz, özellikle okul öncesi dönemde erken fark edilen iletişim sorunlarında doğru yönlendirme ve aile desteğinin çocukların gelişim sürecinde önemli katkı sağladığını belirterek, “Çocuğunuzla kurduğunuz her karşılıklı iletişim, onun dil gelişimine yapılan güçlü bir yatırımdır” dedi. (Doktor Takvimi)
