Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Ticaret Bakanlığı’nda düzenlenen “Ürün Güvenliği Haftası Açılış Konferansı”nda dijital çağın ürün güvenliği alanında yeni riskleri de beraberinde getirdiğini belirterek, yapay zeka destekli yeni denetim sisteminin çok yakında kullanıma alınacağını duyurdu. Bu yıl "Dijital Çağda Ürün Güvenliği" temasıyla gerçekleştirilen konferansta konuşan Bolat, dijitalleşmenin yalnızca ticareti değil, ürünlerin yapısını ve güvenlik anlayışını da değiştirdiğini söyledi. Akıllı cihazlar, yapay zeka uygulamaları ve nesnelerin interneti teknolojilerinin yaygınlaşmasıyla ürün güvenliği kavramının yazılım açıkları ve siber güvenlik risklerini de kapsayacak şekilde genişlediğini ifade etti.
Yapay Zeka Destekli Denetim Dönemi
Bolat, pilot testleri tamamlanan Elektronik Piyasa Gözetimi ve Denetimi Sistemi'nin (e-PGD) yapay zeka destekli metin ve görsel analizleri kullanarak güvensiz ürünleri belirleyeceğini açıkladı. Yeni sistemin, TAREKS ve diğer denetim veri tabanlarından yararlanarak riskli ürünleri doğrudan denetçilerin önüne çıkaracağını belirten Bolat, “Güvenli Ürün, Güvenli Gelecek vizyonumuzla geliştirdiğimiz sistemi çok yakında hizmete açacağız” dedi.
E-Ticarette Çarpıcı Sonuç: Her 10 Üründen 8’i Güvensiz
Konuşmasında e-ticaret denetimlerine de değinen Bakan Bolat, yurt dışı kaynaklı internet sitelerinden Türkiye’ye gelen ürünler üzerinde yapılan laboratuvar incelemelerinde dikkat çekici sonuçlarla karşılaşıldığını açıkladı. Yapılan analizlerde incelenen ürünlerin yüzde 81’inin güvenlik kriterlerine uygun olmadığının tespit edildiğini belirten Bolat, bazı ürünlerin sağlık ve güvenlik standartlarını 10 ila 40 kat arasında aşan uygunsuzluklar içerdiğinin ortaya çıktığını söyledi. Bu tablo üzerine 1 Şubat 2026 itibarıyla yurt dışı e-ticaret platformlarından yapılan basitleştirilmiş gümrük beyannamesi uygulamasının büyük ölçüde durdurulduğunu hatırlatan Bolat, bundan sonra ürünlerin normal ithalat prosedürleri ve denetimlerinden geçeceğini ifade etti.
TAREKS’e Başvuru Sayısı 1,3 Milyona Ulaştı
Bakan Bolat, ithal ürünlerin denetiminde kullanılan Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sistemi'nin (TAREKS) de güçlendirildiğini belirtti. Yapay zeka destekli yeni yapıya geçen sistemde aktif firma sayısının 130 bine, kullanıcı sayısının ise 32 bine yükseldiğini söyledi. 2026 yılının ilk üç ayında TAREKS’e yapılan başvuruların geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 30 artarak 1,3 milyona ulaştığını kaydeden Bolat, sistemin günlük ortalama 20 bin başvuruyu kesintisiz şekilde değerlendirdiğini açıkladı.
Dijital Ürün Pasaportu Geliyor
Ürün güvenliğinde yeni dönemin önemli başlıklarından birinin de “Dijital Ürün Pasaportu” olacağını belirten Bolat, bu sistem sayesinde ürünlerin üretimden tüketiciye kadar tüm yaşam döngüsünün izlenebileceğini söyledi.
Özellikle sürdürülebilirlik ve döngüsel ekonomi hedefleri açısından büyük önem taşıyan dijital ürün pasaportunun, ürün zincirindeki tüm süreçleri şeffaf hale getireceğini vurgulayan Bolat, Avrupa Birliği ile uyum çalışmalarının sürdüğünü ifade etti. ( Kaynak: Ticaret Bakanlığı)
