Dijital çağda çocukların ekranla ilişkisi, ailelerin en çok kafa yorduğu konuların başında geliyor. “Çocuklar tamamen ekransız mı büyümeli, yoksa kontrollü kullanım yeterli mi?” sorusu gündemdeki yerini korurken, Feyza Karakoç bu tartışmaya bilimsel veriler ve klinik gözlemler ışığında açıklık getirdi. Klinik Psikolog Feyza Karakoç, özellikle erken çocukluk döneminde ekran kullanımının ciddi etkiler oluşturabileceğine dikkat çekerek, ailelere yaşa göre sınır koymaları gerektiğini vurguladı.
0-3 Yaş: Kritik Dönem, Sıfır Ekran Önerisi
Uzmanlara göre çocukların ilk üç yılı, beyin gelişiminin en hızlı olduğu dönem olarak öne çıkıyor. Bu süreçte ekran maruziyetinin, dikkat, dil gelişimi ve sosyal etkileşim becerilerini olumsuz etkileyebileceği ifade ediliyor. Feyza Karakoç, “Bu yaş grubunda çocuklar dünyayı göz teması, taklit ve oyun yoluyla öğrenir. Ekran ise çocuğu pasif hale getirerek bu doğal gelişim sürecini sekteye uğratır” değerlendirmesinde bulundu.
3 Yaş Sonrası: Denetimli Kullanım Şart
3 yaş sonrası için tamamen yasak yerine kontrollü kullanımın önemine dikkat çeken Karakoç, “3-6-9-12 kuralı”nın aileler için yol gösterici olduğunu belirtiyor. Buna göre 3 yaşından önce ekran önerilmezken, 6 yaşından önce kişisel cihaz, 9 yaşından önce internet ve 12 yaşından önce sınırsız kullanım uygun görülmüyor. Uzmanlara göre 3-6 yaş arası çocuklarda günlük ekran süresi 30-60 dakika ile sınırlandırılmalı, 6-12 yaş aralığında ise toplam süre 70 dakikayı geçmemeli. 12 yaş üstünde ise bu sürenin en fazla 2 saat olması öneriliyor.
Ekran Bağımlılığına Dikkat!
Ailelerin dikkat etmesi gereken bir diğer önemli başlık ise ekran bağımlılığı belirtileri. Çocuğun ekrandan uzaklaştırıldığında yoğun öfke göstermesi, uyku ve iştah düzeninin bozulması ya da sosyal ilişkilerden uzaklaşması risk sinyali olarak değerlendiriliyor. Karakoç, “Ekran çocuklara hızlı ve çabasız haz sunar. Ancak gerçek yaşam becerileri sabır ve emek gerektirir” diyerek aileleri uyardı.
Oyun Terapisi Öne Çıkıyor
Ekran kullanımının kontrol edilemediği durumlarda ise oyun terapisi önemli bir destek yöntemi olarak öne çıkıyor. Çocukların duygularını oyun yoluyla ifade etmesine olanak tanıyan bu yöntem, dikkat süresini artırırken sosyal becerilerin yeniden gelişmesine katkı sağlıyor.
Ebeveynlere Kritik Mesaj
Uzmanlara göre çocukların ekran alışkanlıklarında en büyük belirleyici yine ebeveynler. Ailelerin kendi ekran kullanımına dikkat etmesi, ev içinde “ekransız alanlar” oluşturması ve çocuklarıyla kaliteli zaman geçirmesi büyük önem taşıyor. Feyza Karakoç, “Çocuğunuzun en çok ihtiyacı olan şey bir ekran değil, sizinle kurduğu bağdır” diyerek ailelere önemli bir hatırlatmada bulundu. (DoktorTakvimi)
