Uşak'ın 1953 yılında il statüsü kazanmasının perde arkasına ilişkin dikkat çekici bir anı, Başbakanlık eski danışmanı Hasan Aysal tarafından kamuoyuyla paylaşıldı. Demokrat Parti döneminde Kütahya Milletvekilliği yapan babası Yusuf Aysal'ın, Uşak'ın il olması için verdiği mücadeleyi anlatan Hasan Aysal, dönemin Başbakanı Adnan Menderes ile arasında geçen diyaloğun hafızasında önemli bir yer tuttuğunu söyledi. Hasan Aysal'ın aktardığına göre, babası Yusuf Aysal'ın milletvekili olduğu dönemde Adnan Menderes başbakandı. Uşak'ın il yapılması için Ankara'da yoğun girişimlerde bulunan Yusuf Aysal, o dönemde il olmayı bekleyen başka büyük ilçeler bulunmasına rağmen Uşak konusundaki ısrarından vazgeçmedi.
Azot Fabrikasını Getireyim, İl Olmaktan Vazgeç
Hasan Aysal'ın anlattığına göre, Başbakan Adnan Menderes, Yusuf Aysal'a dikkat çeken bir teklifte bulundu. Menderes'in, "Yusuf Bey, sen Uşak'ın il olma isteğinden vazgeç, beni bu sıkıntıdan kurtar. Ben de Uşak'a Azot Sanayii'ni getireyim, ilçeye fabrika açayım." dediğini aktaran Hasan Aysal, babasının bu teklife şu sözlerle karşılık verdiğini ifade etti: "Ağabey, ben hemşehrilerime söz verdim. Bu teklifinize karşı Uşak'ın il olması yönünde tercihimi kullanıyorum. Sizden bu tercihimizin onaylanmasını istirham ediyorum." Hasan Aysal, babasının bu kararlılığı sayesinde dönemin önemli isimlerinden Hakkı Gedik ile birlikte yoğun çaba harcandığını ve sürecin başarıyla sonuçlandığını dile getirdi.
Uşak'ın İl Olması İçin Büyük Emek Verildi
Aysal, açıklamasında babası Yusuf Aysal'ın siyasetteki hizmet anlayışına da değinerek, Demokrat Parti'den 9. Dönem (1950-1954) ve 10. Dönem (1954-1957) Kütahya Milletvekili olarak görev yaptığını, ülkesine hizmet etmeyi hayatının merkezine koyduğunu söyledi. 1961 yılında genç yaşta hayatını kaybeden Yusuf Aysal'ın ardından onun izinden yürümeye çalıştığını belirten Hasan Aysal, "Biz Uşak'ta doğmadık ancak ben her zaman kendimi Uşaklı hissettim. Uşak'a her gelişimde ayrı bir heyecan yaşıyorum ve Uşaklı olmaktan büyük gurur duyuyorum." ifadelerini kullandı.
Uşak'ın İl Olma Süreci Nasıl Gelişti?
Tarihi kaynaklara göre Uşak, Osmanlı döneminde uzun yıllar Kütahya Sancağı'na bağlı bir kaza olarak yönetildi. 19. yüzyılda Hüdavendigar Vilayeti'nin Kütahya Sancağı'na bağlı kazalarından biri olan Uşak, uzun süre bu idari yapısını korudu. Cumhuriyet döneminde nüfus, ekonomik gelişmişlik ve coğrafi konumu dikkate alınarak il olma yönündeki talepler güç kazandı. Hazırlanan kanun tasarısı, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçişleri Komisyonu tarafından 29 Nisan 1953 tarihinde kabul edilerek Meclis Başkanlığı'na sunuldu. Komisyon raporunda, Uşak'ın il yapılmasını gerektiren şartların oluştuğu yönünde görüş bildirildi. Komisyon raporuna imza atan isimler arasında Demokrat Parti Kütahya Milletvekilleri Yusuf Aysal ve Besim Besin de yer aldı.
9 Temmuz 1953'te İl Statüsü Kazandı
TBMM'de kabul edilen 6129 sayılı "Yeniden Bir Vilayet ve Dört Kaza Kurulması Hakkında Kanun" ile Uşak'ın il olması resmiyet kazandı. Kanun, 15 Temmuz 1953 tarihli ve 8458 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Kanunun ardından İçişleri Bakanlığı tarafından dönemin Maraş Valisi Cemal Babaç, Uşak'ın ilk valisi olarak atandı. Babaç, 11 Ağustos 1953 tarihinde göreve başlayarak yeni kurulan ilin ilk mülki idare amiri oldu.
Uşak'ın Hafızasında Önemli Bir Yer Tutuyor
Hasan Aysal'ın yıllar sonra paylaştığı bu hatıra, Uşak'ın il olma sürecinde verilen siyasi mücadelenin kamuoyunda yeniden gündeme gelmesini sağladı. Resmi belgeler, Meclis komisyon raporları ve tarih araştırmaları Uşak'ın il olma kararının uzun süren girişimlerin ardından alındığını ortaya koyarken, Yusuf Aysal'ın Adnan Menderes ile arasında geçtiği aktarılan diyalog ise kentin siyasi tarihinde hafızalarda yer eden anlatılar arasında bulunuyor.
