(ÖZEL HABER) - Uşak’tan yaklaşık 40 kilometre uzaklıktaki Sülümenli köyü yakınlarında bulunan Blaundos’a ilk kez gidenlerin dikkatini genellikle ayakta kalan taş yapılar ve kenti çevreleyen uçurumlar çekiyor. Ancak bu antik yerleşimin asıl hikayesi, ziyaretçinin ilk bakışta gördüklerinin çok daha ötesinde.
Blaundos, üç tarafını çevreleyen derin vadiler nedeniyle adeta doğal bir kalenin üzerine kurulmuş. Antik kente ulaşımın yalnızca kuzeyde bulunan kuleli kapıdan sağlanması da tesadüf değil. Büyük İskender'in Anadolu seferlerinin ardından Makedonlar tarafından kurulduğu kabul edilen yerleşim, daha sonra Bergama Krallığı'nın ve Roma İmparatorluğu'nun hakimiyetine girdi. Roma ve Bizans dönemlerinde de stratejik önemini korudu.
Kayalıkların İçinde Başka Bir Blaundos Var
Blaundos'un en çarpıcı yönlerinden biri ise kentin yukarısında değil, onu çevreleyen sarp yamaçlarda gizli. Kazı ve araştırmalarda vadinin kayalıklarına oyulmuş yaklaşık 400 kaya mezarı tespit edildi. Yaklaşık 1800 yıl öncesine tarihlenen mezarlar, yalnızca sayılarıyla değil içlerinde bulunan duvar resimleriyle de dikkat çekiyor. Araştırmacılar burayı dünyanın büyük kaya mezarı nekropollerinden biri olarak değerlendiriyor. Daha da şaşırtıcı olan, bazı mezarların içindeki renklerin yüzyıllara rağmen korunmuş olması.
2025 yılında yayımlanan bilimsel bir araştırmada “Asmalı Mezar” olarak adlandırılan kaya mezarındaki freskler ayrıntılı olarak incelendi. Mezarın duvarlarında ve tonozlu tavanında asma dalları, yapraklar, üzüm salkımları, çiçekler, çelenkler ve bitkisel bezemeler bulunuyor. Araştırmacılar bu motifleri dönemin ölüm ve ölümden sonraki yaşam inançlarıyla ilişkilendiriyor. Başka bir ifadeyle bugün Ulubey'in kayalıklarına bakıldığında görülen küçük açıklıkların bazıları, yaklaşık iki bin yıl önce insanların yakınlarını uğurladığı, duvarları resimlerle bezeli mezar odalarına açılıyor.
Kentin Suyu Yaklaşık 8 Kilometre Uzaktan Geliyordu
Blaundos'un başka bir dikkat çekici hikayesi suyun peşinden gidildiğinde ortaya çıkıyor. Derin vadilerle çevrili böylesine yüksek bir noktada yaşayan insanların en önemli ihtiyaçlarından biri suydu. Yapılan bilimsel çalışmalara göre Roma döneminde kentin su ihtiyacını karşılamak amacıyla İnay çevresindeki kaynaklardan yaklaşık 8 kilometre boyunca su taşıyan bir su kemeri sistemi oluşturuldu. Bir dönem çok sayıda kemerden meydana gelen sistemden günümüze yalnızca tek kemerin ulaşması, bugün Blaundos'ta tek başına duran o yapının neden bu kadar önemli olduğunu da ortaya koyuyor.
Blaundoslular Kendi Paralarını da Bastı
Kentin geçmişindeki az bilinen ayrıntılardan biri de Blaundos'un kendi sikkelerini basmış olması. Bilimsel araştırmalar, kentin Roma döneminde kendi parasını bastığını ortaya koyuyor. Kentle bağlantılı yazıt ve sikkelerde görülen “Blaundeon Makedonon” ifadesi de Blaundos halkının Makedon kökenine ilişkin en önemli kanıtlar arasında gösteriliyor. Hatta antik kentin adının Blaundos olduğunun kesinleşmesi de 19. yüzyılda bulunan bu ifadeyi taşıyan bir yazıt sayesinde gerçekleşti.
Bu ayrıntı Blaundos'un yalnızca askerlerin yaşadığı küçük bir karakol olmadığını, zaman içerisinde kendine özgü ekonomik ve kent kimliği geliştiren önemli bir yerleşime dönüştüğünü gösteriyor.
2026’da 1900 Yıllık Yeni Bir Sır Ortaya Çıktı
Blaundos hakkındaki bilgiler geçmişte yapılan araştırmalarla sınırlı değil. Kent bugün de yeni bilgiler vermeye devam ediyor. 2026 yılında Kuzey Tapınağı'nda sürdürülen kazılarda yaklaşık 1900 yıllık kutsal bir bölüm üzerinde çalışmalar yoğunlaştı. Elde edilen bulgular buranın sıradan insanların kullanabildiği bir bölüm olmadığını, tapınakta görev yapan din görevlilerine ayrılmış ve halkın girişine kapalı bir alan olduğunu gösteriyor.
Bu keşif Blaundos'un askeri karakterinin yanında dini yaşamının da sanıldığından daha kapsamlı olduğunu ortaya koyuyor. Üstelik Kuzey Tapınağı kentin tek önemli dini yapısı değil. Kent merkezinde tarım ve bereketle ilişkilendirilen tanrıça Demeter'e adanmış yaklaşık 2 bin yıllık başka bir tapınak da bulunuyor.
Blaundos’un Tamamı Hala Ortaya Çıkmış Değil
Bugün ziyaretçinin karşısına çıkan kalıntılar, antik kentin tamamını oluşturmuyor. Kentte stadyum, tiyatro, tapınaklar, ana cadde, surlar, kaya mezarları ve su kemeri sisteminin izleri bulunuyor. Arkeolojik kazıların ise 2018'den bu yana sürmesi, Blaundos'un geçmişine ilişkin yeni bilgilerin hala toprak altından çıkabileceği anlamına geliyor. Belki de Blaundos'u Uşak açısından asıl heyecan verici hale getiren nokta tam burada ortaya çıkıyor.
Ulubey'in kayalıklarının üzerinde yaklaşık iki bin yıldır duran bu kent hakkında bugün bildiklerimiz oldukça fazla. Ancak yüzlerce mezarı, henüz bütünüyle ortaya çıkarılmamış yapıları ve devam eden kazıları düşünüldüğünde Blaundos'un anlatacağı hikayenin henüz tamamlanmadığı açıkça görülüyor. Uşaklıların yanı başında duran Blaundos, bu yönüyle yalnızca geçmişten kalan bir antik kent değil, her kazı sezonunda yeni bir sayfası açılan büyük bir tarih kitabı olmayı sürdürüyor.
