“Eskisi kadar yemiyorum ama neden kilo alıyorum?” sorusu özellikle orta yaş döneminde daha sık gündeme geliyor. Diyetisyen Zülal Yalçın’a göre bunun arkasında tek bir neden bulunmuyor. Kas kütlesindeki değişimden hormonlara, günlük hareket miktarından uyku ve beslenme düzenine kadar birçok faktör birlikte etkili olabiliyor.
Kas kaybı enerji ihtiyacını etkiliyor
Yalçın, 40 yaş sonrasında metabolizma denildiğinde üzerinde durulması gereken başlıklardan birinin kas kütlesi olduğunu belirtiyor. Yaş ilerledikçe kas kütlesi ve kas gücünde azalma görülebiliyor. Kas dokusundaki kayıp ve buna eşlik eden günlük hareket azalması, kişinin toplam enerji harcamasını da etkileyebiliyor. Bu nedenle genç yaşlarda kilo kontrolünü sağlayan beslenme ve hareket düzeninin ilerleyen yıllarda aynı sonucu vermemesi mümkün. Yalçın, kas kütlesini korumanın bu noktada önem kazandığını, özellikle düzenli direnç egzersizlerinin yaşla ilişkili kas kaybına karşı etkili bir araç olduğunu vurguluyor.
Kadın ve erkeklerde hormonal değişimler devreye giriyor
Orta yaş döneminde vücut kompozisyonunu etkileyen bir başka başlık hormonal değişimler. Kadınlarda perimenopoz ve menopoz dönemine yaklaşırken östrojen düzeylerindeki değişimler, yağın vücuttaki dağılımını etkileyebiliyor. Özellikle karın çevresindeki yağlanma bu dönemde daha belirgin hale gelebiliyor. Erkeklerde de yaş ilerledikçe testosteron düzeylerinde kademeli değişiklikler görülebiliyor. Hormonal değişimlere kas kaybı, fiziksel aktivitenin azalması ve beslenme alışkanlıkları da eklendiğinde kilo kontrolü daha güç hale gelebiliyor.
Karın çevresindeki yağlanmaya dikkat
Yalçın'ın dikkat çektiği noktalardan biri de viseral, yani iç organların çevresinde biriken yağ dokusu. Karın bölgesindeki yağlanmanın artması yalnızca estetik bir değişim olarak değerlendirilmemeli. Viseral yağlanmanın metabolik sağlık açısından taşıdığı risk nedeniyle bel çevresindeki değişimin de takip edilmesi önem taşıyor. Bu süreçte insülin duyarlılığındaki değişimler de kilo kontrolünü ve metabolik sağlığı etkileyebilen faktörler arasında bulunuyor.
Hücrelerin enerji üretimi de yaşla değişiyor
Yaşlanmayla birlikte hücresel enerji üretim mekanizmalarında da değişiklikler meydana geliyor. Hücrelerin enerji üretiminde görev alan mitokondrilerin işlevlerinde yaşla ilişkili değişimler görülebiliyor. Ancak metabolizmadaki değişimi yalnızca mitokondrilere veya yalnızca yaş faktörüne bağlamak doğru değil. Beslenme düzeni, kas kütlesi, fiziksel aktivite, uyku, stres ve hormonal değişimler birlikte değerlendirilmesi gereken başlıklar arasında yer alıyor.
40'tan sonra metabolizma için ne yapılabilir?
Diyetisyen Zülal Yalçın, yaş ilerlemesinin kilo almanın kaçınılmaz olduğu anlamına gelmediğine dikkat çekiyor. Kas kütlesini koruyacak egzersizlere yer verilmesi, yeterli ve dengeli beslenme, günlük hareketin artırılması ve uyku düzeninin korunması orta yaş döneminde kilo yönetiminin temel parçalarını oluşturuyor. Özellikle hızlı sonuç vadeden katı diyetler yerine kişinin yaşı, mevcut kilosu, kas kütlesi, fiziksel aktivitesi ve sağlık durumuna uygun sürdürülebilir bir beslenme programı oluşturulması önem taşıyor. Kilo artışının hızlı veya açıklanamayan şekilde ortaya çıkması ya da beraberinde belirgin halsizlik ve başka şikâyetlerin bulunması halinde ise yalnızca “yaşım ilerledi, metabolizmam yavaşladı” düşüncesiyle hareket etmek yerine sağlık profesyoneline başvurmak gerekiyor. (Kaynak: Doktortakvimi)
