İstanbul Rumeli Üniversitesi Çocuk Gelişimi Programı Öğr. Gör. Nebahat Şen, çocuklarda konuşma gecikmesine ilişkin önemli uyarılarda bulundu. Şen, toplumda sıkça dile getirilen “nasıl olsa konuşur” yaklaşımının bazı çocuklarda gelişim sürecini olumsuz etkileyebileceğini söyledi. Dil gelişiminin yalnızca kelime üretimiyle sınırlı olmadığını vurgulayan Şen, bu sürecin bilişsel, sosyal ve duygusal gelişimle birlikte ilerlediğine dikkat çekti. Bu nedenle yaşanan gecikmelerin erken dönemde fark edilmesinin kritik olduğunu ifade etti.
Uzmanlara göre çocuklarda konuşma gelişimi belirli aşamalar doğrultusunda ilerliyor. İlk aylarda ağlama ve ses çıkarma ile başlayan süreç, zamanla hece tekrarlarına dönüşüyor. Yaklaşık bir yaş civarında anlamlı kelimelerin ortaya çıkması beklenirken, iki yaşa doğru iki kelimelik ifadeler oluşuyor. Üç yaşında cümleler belirginleşiyor, dört yaşında ise çocukların büyük bölümü kendini anlaşılır şekilde ifade edebiliyor. Bu basamaklarda küçük farklılıkların doğal olduğunu belirten Şen, bazı aşamaların hiç görülmemesinin ise mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Konuşma gecikmesinin yalnızca az konuşmakla sınırlı olmadığını dile getiren Şen, şu noktalara dikkat çekti:
Bir yaşında anlamlı kelime olmaması, iki yaşta iki kelimelik ifadelerin görülmemesi ya da üç yaşına rağmen konuşmanın anlaşılmaması önemli işaretler arasında yer alıyor. Bunun yanında iletişim kurma isteğinin düşük olması, jest ve mimik kullanımının sınırlı kalması ve sosyal etkileşimden kaçınma gibi durumların da göz ardı edilmemesi gerekiyor. Şen, gecikmenin kendiliğinden düzeleceği düşüncesinin bazı durumlarda süreci uzattığını belirterek, erken farkındalığın hem iletişim becerilerini hem de özgüveni desteklediğini söyledi.
Çocukların konuşma gelişiminde en etkili unsurun günlük iletişim olduğunu ifade eden Şen, ebeveynlere önemli önerilerde bulundu. Çocuklarla sık konuşmak, yapılan işleri anlatmak, birlikte kitap okumak ve oyun oynamak dil gelişimini doğrudan destekliyor. Ayrıca çocuğun çıkardığı seslere karşılık verilmesi ve iletişim çabalarının teşvik edilmesi süreci hızlandırıyor. (dlr.gen.tr)
