Arkeolog Cengiz Doğan, hem Uşşakizade ailesinin kökenine hem de Atatürk’ün 1923 yılında Latife Hanım ile birlikte gerçekleştirdiği Uşak ziyaretine ilişkin dikkat çeken bilgiler paylaştı. Doğan’ın aktardığına göre, Türk milletinin bağımsızlık mücadelesinin ardından yeni bir döneme giren Mustafa Kemal Paşa’nın hayatındaki önemli değişimlerden biri de Latife Hanım ile yaptığı evlilik oldu. İzmir doğumlu olan Latife Hanım’ın ailesinin kökeninin Uşak’a dayandığını belirten Doğan, Uşşakizade ailesinin halıcılık ve ticaret alanında Osmanlı döneminin en güçlü ailelerinden biri haline geldiğini ifade etti.
Doğan, Latife Hanım’ın dedesi olan Helvacızade Hacı Ali Efendi’nin Uşak’tan İzmir’e göç ederek halı ticaretini büyüttüğünü, Paris’te ticarethane açtığını ve uluslararası ödüller kazandığını söyledi. Ayrıca ünlü yazar Halit Ziya Uşaklıgil’in de aile bağlarıyla Uşşakizade soyundan geldiğini vurguladı.
İzmir’de Başlayan Tanışma Evliliğe Dönüştü
Arkeolog Cengiz Doğan’ın anlatımına göre, Sakarya Meydan Muharebesi’nin ardından eğitimini yarıda bırakarak İzmir’e dönen Lâtife Hanım, Başkomutan Mustafa Kemal Paşa’yı karşılayarak ailesine ait köşkte ağırlamak istediğini iletti. Mustafa Kemal Paşa’nın bu daveti kabul etmesiyle birlikte tarihi bir yakınlaşmanın başladığını ifade eden Doğan, İzmir’in kurtuluşundan sonra Uşşakizade Köşkü’nün karargâh olarak kullanıldığını belirtti. Mustafa Kemal Paşa’nın annesi Zübeyde Hanım’ın da İzmir’de Latife Hanım’ın misafiri olduğunu anlatan Doğan, Paşa’nın annesinin vefatının ardından evlilik kararının kesinleştiğini söyledi.
Nikahta Dönemin Gelenekleri Değişti
29 Ocak 1923 tarihinde gerçekleşen nikâhın dönemin şartlarına göre önemli bir yenilik taşıdığını kaydeden Cengiz Doğan, “O dönemde nikâhlarda gelin bulunmaz, vekil temsil ederdi. Ancak Mustafa Kemal Paşa ve Latife Hanım nikaha birlikte katılarak önemli bir değişime öncülük etti” dedi.
Nikah şahitleri arasında Mareşal Fevzi Çakmak, Kazım Karabekir, Mustafa Abdülhalik Renda ve Salih Bozok’un yer aldığını belirten Doğan, nikâhın oldukça sade bir törenle kıyıldığını ifade etti.
Atatürk ve Latife Hanım Uşak’ta Büyük Coşkuyla Karşılandı
Evliliklerinden kısa süre sonra, 19 Şubat 1923 tarihinde Mustafa Kemal Atatürk ile Lâtife Hanım’ın trenle Uşak’a geldiğini anlatan Doğan, kentte tarihi bir karşılama yapıldığını söyledi. Doğan, Uşak Garı’ndan itibaren yolların halılarla kaplandığını, halkın büyük coşkuyla Gazi Mustafa Kemal Paşa’yı karşıladığını belirterek şu bilgileri paylaştı:
“Uşaklılar, ‘Yaşa Varol Gazimiz’ sloganlarıyla Atatürk ve Latife Hanım’ı bağrına bastı. O gün kentteki camilerde tekbirler getirildi. Gittikleri her yerde büyük bir sevgi seli vardı.”
Arkeolog Cengiz Doğan ayrıca, 1916 doğumlu merhum Mustafa Şenyüksel’in çocuk yaşta o karşılamaya katıldığını ve yıllar sonra anılarını Prof. Dr. Mehmet Karayaman’a anlattığını aktardı.
Latife Hanım Hayatı Boyunca Sessizliğini Korudu
Cengiz Doğan’ın verdiği bilgilere göre, Atatürk ile Latife Hanım’ın evliliği 5 Ağustos 1925 tarihinde sona erdi. Boşanmanın ardından İzmir’e dönen Latife Hanım, yaşamı boyunca bu evlilik hakkında konuşmayı kabul etmedi. 1975 yılında İstanbul’da hayatını kaybeden Latife Hanım’ın cenazesinin devlet töreni olmadan kaldırıldığını ifade eden Doğan, naaşının Türk bayrağına sarılarak Edirnekapı Mezarlığı’ndaki aile kabristanına defnedildiğini belirtti.
Uşşakizade Köşkü Müze Olarak Yaşatılıyor
Arkeolog Cengiz Doğan, Atatürk ile Latife Hanım’ın tanışmasına ve evliliğine tanıklık eden Uşşakizade Köşkü’nün bugün müze olarak hizmet verdiğini de anlattı. 1951 yılına kadar aile tarafından kullanılan köşkün daha sonra eğitim kurumu olarak değerlendirildiğini belirten Doğan, yapının restore edilerek 2001 yılında müzeye dönüştürüldüğünü söyledi. Uşak Belediyesi Kent Tarihi Müzesi’nin tarihsel hafızayı yaşatmaya yönelik çalışmalarını sürdürdüğünü ifade eden Cengiz Doğan, Atatürk ve Lâtife Hanım’ın hikâyesinde Uşak’ın özel bir yere sahip olduğunu vurguladı.
